ANKARA - Kürtçe seçmeli dersin anadilde eğitim hakkı talebini karşılamadığını Meclis gündemine taşıyan DEM Parti Milletvekili Beritan Güneş, “Diyarbakır, en az 600 Kürtçe öğretmen istihdamına ihtiyaç duyan bir kent olmasına rağmen son 14 yılda yalnızca 42 öğretmen ataması yapılmıştır. 5 farklı Kürt Dili ve Edebiyatı bölümünden son 14 yılda yalnızca 210’u atama yapılmış” dedi. 

 

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Mêrdin Milletvekili Beritan Güneş, anadilinde eğitim hakkının hayata geçirilmemesi, Kürtçe öğretmen atamalarındaki yetersizlik ve Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçe seçmeli derslere ilişkin açıkladığı verilerdeki tutarsızlıkları Meclis gündemine taşıdı. 

 

Eğitim Bakanlığı’na soru önergesi ve Meclis Araştırması veren Beritan Güneş, Türkiye’de anadilinde eğitim hakkının sistematik biçimde engellendiğine dikkat çekerek, Kürtçe öğretmen atamalarındaki eksikliklerin ve bu alandaki yapısal sorunların tüm boyutlarıyla araştırılması istendi. 

 

‘Kimlik gelişimini doğrudan belirlemektedir’

 

Önergede, anadilinin yalnızca bir iletişim aracı olmadığı, aynı zamanda halkların hafızasının, kimliğinin ve kültürel sürekliliğinin taşıyıcısı olduğu vurgulandı. Önergede, Anadolu ve Mezopotamya’nın çok dilli toplumsal gerçekliğine rağmen eğitim sisteminin tek dil temelinde yapılandırıldığı belirtilerek, “Anadili Türkçe olmayan milyonlarca çocuğu, eğitim yaşamına başladıkları ilk günden başlayarak ömür boyu sürecek eşitsiz bir konuma itmiştir ve hala da itmektedir. Bu durum, yalnızca akademik başarı farkları üretmemekte; eş zamanlı olarak çocukların kimlik gelişimini, özgüvenini, eğitimle ve yaşadığı toplumla/ülkeyle kurduğu bağı doğrudan belirlemektedir” dedi. 

 

‘Seçmeli dersler anadilinde eğitimin karşılığı değil’

 

Yine, anadilinde eğitim hakkının yerine konulan seçmeli derslerin bu hakkın karşılığı olmadığının vurgulandığı önergede, “Zira haftada birkaç saatle sınırlı, sürekliliği garanti altına alınmamış ve büyük ölçüde idari tasarruflara bağlı olan bu dersler, anadilinde eğitimin pedagojik, kültürel ve toplumsal kapsamını karşılamamakta; aksine bu hakkın daraltılarak sembolik bir düzeye indirgenmesine hizmet etmektedir. Bu sembolik çerçevenin dahi fiilen işletilmemesinin en temel nedenlerinden biri ise Kürtçe öğretmen atamalarındaki açık yetersizliklerdir. Kürtçe derslere yönelik talep, türlü engellemelere karşın gayet yoğundur ancak öğretmen istihdamına ilişkin politikalarla bu talebi karşılamaktan sistematik biçimde kaçınıldığı görülmektedir. Son yıllarda Kürt Dili ve Edebiyatı bölümlerinden yüzlerce mezun verilmiş olmasına rağmen atama sayılarının son derece sınırlı tutulması, bu alanın yalnızca ihmal edilmediğini; aynı zamanda planlı bir biçimde daraltıldığını göstermektedir” denildi.

 

Veri çelişkileri Bakanlığa soruldu

 

Beritan Güneş, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde ise 2024-2025 eğitim öğretim yılına ilişkin Kürtçe seçmeli ders verilerindeki farklılıklara dikkat çekerek, “Öte yandan Milli Eğitim Bakanlığınca açıklanan Kürtçe seçmeli ders alan öğrenci sayılarına ilişkin verilerdeki ciddi tutarsızlıklar, veri üretimi ve paylaşımında dahi şeffaflıktan uzak bir yaklaşım benimsendiğini ortaya koymaktadır. Öyle ki sağlıklı verinin olmadığı bir alanda ihtiyacın doğru tespit edilmemesi tesadüf değildir, çünkü bu durum mevcut yetersizliğin görünmez kılınmasına hizmet eden bir yönetsel tercihtir. Tarafımıza eğitim sendikaları aracılığıyla iletilen verilere göre, mezkûr döneme ilişkin olarak ülke genelinde Kürtçe seçmeli dersi tercih eden öğrenci sayısı farklı kaynaklarda 59 bin 372, 35 bin 416 ve 30 bin 104 olarak açıklanmıştır.  Aynı eğitim-öğretim yılına ilişkin üç ayrı resmi verinin bulunması, hem toplumun doğru bilgilendirilmesi hem de öğretmen ihtiyacının tespiti bakımından ciddi belirsizlikler yaratmaktadır. Zira Kürtçe seçmeli ders seçimi yapan öğrenci sayılarına ilişkin verilerdeki ciddi farklılık, Kürtçe öğretmeni atama planlamasını da doğrudan etkilemektedir” sözlerini kullandı.

 

‘14 yılda 42 öğretmen ataması yapıldı’

 

Önergenin devamında ise atamalara dikkat çekilerek şunlar belirtildi: “Bunların yanı sıra birçok eğitim bilimci tarafından Kürtlerin yoğun olarak yaşadıkları kentlerde her 250 öğrenciye bir Kürtçe öğretmeni istihdam edilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Sırf bu sayı dikkate alındığında bile ciddi düzeyde Kürtçe öğretmen istihdamına ihtiyaç olduğu görülmektedir. Çünkü kaba bir hesaplamayla Diyarbakır, en az 600 Kürtçe öğretmen istihdamına ihtiyaç duyan bir kent olmasına rağmen son 14 yılda yalnızca 42 öğretmen ataması yapılmıştır. Ek olarak, 5 farklı Kürt Dili ve Edebiyatı bölümünden son 14 yılda toplam 847 öğretmen mezun olmuş; ancak bunların yalnızca 210’u atanmıştır. Bu durum, hem eğitim hakkı hem de kamu personeli planlaması bakımından ciddi bir sorun teşkil etmektedir.”

 

Bakana şu sorular yöneltildi: 

 

"*2024-2025 eğitim öğretim yılına ilişkin Kürtçe (Kurmanci ve Zazaki) seçmeli ders verilerinin farklı kaynaklarda farklı açıklanmasının nedeni nedir? Bu verilerden hangisi Bakanlığınız açısından resmi ve bağlayıcı veri olarak kabul edilmektedir?

 

*Bakanlığınızın resmi kayıtlarına göre 2024-2025 eğitim öğretim yılında ve 2025-2026 eğitim öğretim yılında kent ve okul bazlı olarak Kürtçe (Kurmanci ve Zazaki) seçmeli dersi tercih eden öğrenci sayısı kesin olarak kaçtır?

 

*Bakanlığınızın resmi kayıtlarına göre 2024-205 eğitim öğretim yılında Kürtçe (Kurmanci ve Zazaki) seçmeli ders almış olan ve 2025-2026 eğitim öğretim yılında almakta olan öğrenci sayısı kent ve okul bazlı olarak kaçtır?

 

*Kürtçe öğretmenliği için belirlenen norm kadro sayısı kaçtır ve bu kadroların doluluk oranı nedir? 

 

*Kürtlerin yoğun yaşadığı kentlerde, her 250 öğrenciye 1 öğretmen gereksinimi ile 3 verinin en azı esas alındığında dahi ortaya çıkan Kürtçe öğretmen ihtiyacının karşılanmasına dönük bir çalışmanız olacak mıdır? İl bazında ihtiyaç duyulan Kürtçe öğretmeni sayısı kaçtır?

 

*Son 14 yılda 5 farklı Kürt Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olan 847 öğretmen adayından yalnızca 210’unun atanmış olması hangi planlama esaslarına dayanmaktadır?

 

*Kürtçe öğretmeni atamalarının artırılması ve Kürtçe seçmeli derslerin sürdürülebilir biçimde yürütülmesi için Bakanlığınızın kısa, orta ve uzun vadeli bir istihdam politikası bulunmakta mıdır?"