RIHA - Ferda Oncel da zanayene ke Kurdistan de qirkerdişê ekolojîyo ke yeno kerdene yew hetê tewr bi tesîr ê şerê taybetî yo û va: “Çîyo ke ganî ma nê prosesî de bikerê; ganî ma paradîgmaya demokratîk, ekolojîk û azadîya cinîyan a Birêz Ocalanî esas bigîrê û xebatanê xo nê hetî de bidomnê û rêxistin bikerê.”

 

Kurdistan û Tirkîya de, yew hetê polîtîkayê şerê taybetî warê ekolojî de pê yeno. Kurdistan de netîceya rijnayîşê ekolojîkî de xoza çin bena. Şar vera nê waranê xo terk keno. Serranê peyênan de Kurdistan de faliyetê Santralê Enerjîya Rojî (GES) û Santralê Hîdroelektirîkî (HES), faliyetê madenî, ocaxê kerra, birnayîşê daran û sermayegozarî seba enerjîye her ke şino zêde benê û tesîrêko pîl xoza û merdiman ser o kenê.

 

Têgêrayîşê ekolojî dîyar kenê ke çimeyê awe, tewirê biyolojîkî negatîf tesîr benê.

 

Qezaya Hewagî ya Rihayî de, 2 km dûrî dewa Qurunca de, wareyêko ke bi baxçeyanê fisteqan pirrî yo de santralê betonî ame awankerdene. Ame fehmkerdiş ke daranê fisteqan ê 20-50 serran ameyî birnayîş û vera ci de seba santralî rayîr ame akerdene.

 

Derheqê babete de Verfeka Kordînasyonê Ekolojî ya Rihayî Ferda Oncel ajansê ma rê qisey kerd.

 

‘Şerê taybet o ke 50 serrî yo dewam keno’

 

Ferda Oncel da zanayene ke çîyê ke yenê cîwîyenê tena sey qirkerdişê ekolojî erjnayîş kêm maneno û wina va: “Wexto ke qirkerdişê ekolojî yeno vatene talanê xoza, birnayîş û veşnayîşê daristanan çin o; 50 serranê peyênan de her çar parçeyanê Kurdistanî de bi metodê şerê taybetî estbîyayîşê kulturî yeno tehdîdkerdene û bi projeyanê awbendan koçberî zêde bena. Nê bingehî de qirkerdişê ekolojî tena sey talanê xoza şîrovekerdene kêm maneno.”

 

‘Ganî paradîgmayê Birêz Ocalanî esas bêro girewtiş’

 

Ferda Oncel dewamî de wina erjnayîş kerd: “Ganî paradîgmaya demokratîk, ekolojîk û azadîya cinîyan ê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî esas bêro girewtiş û xebatî bêrê hîrakerdiş û rêxistinbîyayîş bêro kerdene.” Ferda Oncel nê çîyî ardî ziwan: “Ganî ma wayîrê xoza veciyê. Vera serdestîya sermayeyî de ganî ma xoza cuye dir bigîrê dest. Pawitişê xoza keweno milanê ma ser.”

 

‘Vera qirkerdişê ekolojî de têkoşîn’

 

Ferda Oncel nê çîyî va: “Vera qirkerdişê ekolojî de tewrbîyayîşê têkoşînî ferz o. Nê prosesî de vera qirkerdişê ekolojî yê Besan û Gimgim de yeno kerdene, têkoşînêko cîdî û pawitişê heqan ê cîdî est o. Vera nê de bêveng nêmendiş muhîm o. Ganî ma nê têkoşînî xurt bikerê û ma vera nê hêrişê vera heqê cuye yê xo de têkoşîn bikerê.”

 

Ferda Oncel bala ante fabrîkaya betonî ya Hewag de ameya akerdene ser o û va na fabrîka zirar dana xoza û merdiman û rasterast mudaxaleyê waranê cuye kena. Ferda Oncel eşkera kerd ke hîvîya înan na ya ke no problem lezkî çareser bibo û fermanê betalkerdişê şantîyeyî bêro dayene.