HABER MERKEZİ- İran’ın farklı kentlerinde “İslami kurallara uymama”, “ahlaka aykırı davranış” ve “başörtüsü kurallarını ihlal” gibi gerekçelerle kafe, restoran ve ticari işletmelere yönelik kapatma ve adli işlemler yoğunlaştı.

 

İran’da son dönemde kafe ve ticari işletmelere yönelik denetim ve kapatma uygulamalarının arttığı bildiriliyor. Farklı kentlerde “İslami kurallara uymama”, “ahlaka aykırı davranış” ve benzeri gerekçelerle işletmeler hakkında kapatma ve adli işlemler uygulanırken, resmi denetimlerin sosyal ve ekonomik alan üzerindeki kapsamı genişliyor.

 

Erdebil’de üç kafe, “İslami kurallara uymama” ve “ahlaka aykırı davranış” gerekçeleriyle kapatıldı. Olayla bağlantılı 16 kişinin de gözaltına alındığı bildirildi. Minudeşt’te bir kafe “başörtüsü kurallarına uymadığı” gerekçesiyle kapatılırken, Meşhed, Bocnurd ve Bircend’de benzer isimler taşıyan üç kafenin de kapatıldığı aktarıldı.

 

Tahran’da ise bir kafe ve restoranın herhangi bir resmi gerekçe açıklanmadan kapatıldığı belirtildi.

 

Yayımlanan raporlara göre İran’ın farklı kentlerinde en az 23 ticari işletme kapatıldı.

 

Meşhed’de kapatmalar 20 kat arttı

 

Meşhed Esnaf Denetim ve Gözetim Müdürlüğü, daha önce yaptığı açıklamada yılın ilk dört ayında kentte 104 ticari işletmenin kapatıldığını duyurmuştu. Bu sayının geçen yılın aynı dönemine kıyasla 20 kat daha fazla olduğu belirtilmişti.

 

Urmiye Başsavcılığı da “fuhuş ve yolsuzluğu teşvik” suçlamaları kapsamında 14 iddianame hazırlandığını, kafelerde “disiplinsiz davranış” olarak tanımlanan uygulamalara ilişkin hukuki işlemlerin de sürdüğünü açıkladı.

 

Sosyal denetim tartışması

 

İşletmelere yönelik kapatma uygulamalarının yanı sıra “örtünün açılması”, “ahlaka aykırı davranış”, “yolsuzluk ve fuhuş” gibi ifadelerin kullanılması, İran’da sosyal denetimin kapsamına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Hak savunucuları, söz konusu yaklaşımın kamusal alanı daha sıkı denetlemeye yönelik daha geniş bir politikanın parçası olduğunu dile getiriyor. Bu politikada dini ve ahlaki kavramların, işletmeler hakkında yasal işlem başlatılması, gözaltı ve kapatma kararları için gerekçe olarak kullanıldığı belirtiliyor.

 

İşletmelerin kapatılması, geçimini bu mekanların faaliyetlerine bağlayan işletme sahipleri ve çalışanlar açısından ekonomik sonuçlar da doğuruyor. İnsan hakları raporlarında, zorunlu başörtüsü uygulamasıyla bağlantılı ticari ve kamusal faaliyetlere yönelik adli ve güvenlik müdahalelerinin arttığına dikkat çekiliyor.