İSTANBUL - İHD Hapishane Komisyonu, 2026’nın ilk üç ayına ilişkin hak ihlalleri raporunda tutsak sayısının 414 bini aştığını ifade ederken, işkence, kötü muamele ve sağlığa erişim engellerinin artarak devam ettiğini belirtti.

 

İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu, Marmara Bölgesi cezaevlerine ilişkin Ocak-Şubat-Mart 2026 dönemini kapsayan hak ihlalleri raporunu İstanbul’da bulunan şube binasında düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı. Basın metnini Hapishane Komisyonu Eş Sözcüsü Meral Nergis Şahin okurken çok sayıda yurttaş da açıklamaya katıldı.

 

‘Devlet çözümsüzlük politikasını sürdürüyor’

 

İlk söz alan İHD MYK üyesi avukat Gülseren Yoleri, cezaevlerindeki sorunların kolaylıkla çözülecekken, devletin çözümsüzlük politikası yürütmeye devam ettiğini belirtti. Gülseren Yoleri, “Devlet çözüm adına sürekli yeni hapishaneler kuruyor. Daha çok hapishane daha çok mahpus anlamına geliyor. Raporun sonucu mahpusların yaşamı, insanlık onurunu tehdit eden bir tabloyla karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Bu veriler daha önceki raporlarda açıkladığımız hak ihlallerinin devam ettiğini bize tekrar gösterdi” şeklinde belirtti. 

 

‘Hak ihlallerindeki artış devam ediyor’

 

Daha sonra konuşan Meral Nergis Şahin, cezaevlerindeki hak ihlallerinin artarak sürdüğünü belirterek “Her raporumuzda belirttiğimiz üzere; mahpus sayısı gibi hapishanelerde yaşanan hak ihlallerindeki artış da devam etmektedir. Sorunların farkında olan yetkililerce, basit önlemlerle çözülebilecek sorunların çözümsüz bırakılması, sorunun asıl kaynağının hükümetin insan hakları ve mahpus haklarına ilişkin politika ve tutumları olduğunu göstermektedir” ifadelerini kullandı.

 

‘5 yaşam hakkı ihlali, 470 işkence ve kötü muamele’

 

Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü verilerine işaret eden Meral Nergis Şahin Şahin, “2 Ocak 2026 itibarıyla 402 bin 14 olan mahpus sayısı, 1 Nisan 2026 itibarıyla 414 bin 401’e yükselmiştir. Kapasite fazlası ise 110 bin 339’a çıkmıştır. Raporumuzda 5 yaşam hakkı, 470 işkence ve kötü muamele, 255 sağlık hakkı, 529 temel ihtiyaçlara erişim, 162 iletişim, 17 adalete erişim ve 82 eşitlik hakkı ihlali tespit edilmiştir. Bu ihlallere karşı 9 açlık grevi gerçekleşmiştir” diye konuştu.

 

'Temel ihtiyaçlara erişim de zorlaşıyor'

 

Cezaevlerinde ağır tecrit ve kötü muamelenin devam ettiğini vurgulayan Meral Nergis Şahin, “Sağlığa erişim engellenmekte ve temel ihtiyaçlara erişimde ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Artan yoksulluk nedeniyle mahpusların temel ihtiyaçlara erişimi zorlaşmakta, mahpus yakınları da ciddi mağduriyetler yaşamaktadır” ifadelerini kullandı.

 

Meral Nergis Şahin, hak ihlallerine karşı mücadele çağrısında bulunarak, “Hapishanelerde yaşanan hak ihlalleri yalnızca mahpusların mücadelesi ile değil, dışarıdan yürütülecek mücadelenin desteği ile önlenebilir” dedi.

 

Kadın cezaevlerinde şiddet ve onur kırıcı muamele

 

Rapor, Bakırköy ve Sincan Kadın Kapalı cezaevlerinden gelen başvuruların cezaevlerinin birer yaşam hakkı ihlali merkezine dönüştüğünü ve hasta tutsakların ölüme terk edildiğini ortaya koyuyor. Raporda, 24 yaşındaki yüzde 71 engelli ve ağır SLE hastası Cemre Balcı’nın; tekerlekli sandalyesi, ilaçları ve alt bezleri dahi verilmeden, kemoterapi sonrası ihtiyaç duyduğu tıbbi bakımdan mahrum bırakılarak ihmaller silsilesiyle yaşamını yitirmesine yer verildi. Raporda Sincan Kadın Cezaevi’nde bulunan N.Ö. isimli tutsağın İHD’ye gönderdiği mektuba da yer verildi. Mektupta tutsağın hastane sevki esnasında erkek jandarmanın muayene odasına girdiği, buna itirazı sonrasında darp edildiğini belirtirken fail jandarmanın gardiyanlar tarafından “şikayet etse de bir sonuca ulaşmaz” şeklinde telkin ettiği ifadeleri de yer aldı. 

 

Raporda Bakırköy Cezaevi’nde tutulan tutsaklara dair ise şu tespitler belirtildi:

 

"* S. A.’da kemik erimesi, kas romatizması, kalp rahatsızlığı mevcut. 

 

* M. T. Fibromiyalji yani kas romatizması var. M.’in ilaç alımı, hastaneye gönderilmesi o kadar sorunlu ki hareket etmekte zorlanıyor.

 

* F. S., fistür hastalığı nedeniyle ameliyat oldu. O gün gözaltına alındı ayrıca alerji hastalığı var.

 

* S. G.’de kalp rahatsızlığı, kalp deliği ve kemik erimesi var. KOAH düzeyine astımı var. kolesterolü var. Kafatası tümörü de var.

 

* H. E.; hipertansiyon, hiperkolestrol var. Yakın zamanda zatürre geçirmesi nedeniyle akciğerlerinde nodül var. 3 ayda bir periyodik tomografi çekilmesi gerekiyor. Her iki ayağında topuk dikeni, sağ ayak topuğunda ve tarakta ödemi var. Bunun için bileklik takması gerekiyor ancak depoda olmasına rağmen kendisine verilmedi. Gözaltına alındığı gün ödemle ilgili doktora gitmesi gerekiyordu ancak tedavi hakkı engellendiği gibi bileklikleri de verilmediği için şu an yürümekte güçlük yaşıyor.

 

* A. E.’de de bel fıtığı, astım, göz kuruluğu var. Düzenli ilaç kullanması gerekiyor. 

 

* S. S. Tiroitleri alınmış, kalp ritim bozukluğu var, seratonim salgılamıyor beyni.

 

* G. S.’ın sırtından beline kadar fıtıklar var. 3 ay önce MR çekildi. Alerjik astımı var. Diyabetik raporlu ilaç kullanıyor."