Gulîstan Gulmuş

 

RIHA - Parêzer Rozîv Kîno diyar kir ku ji aliyê HTŞ'ê ve derbarê binpêkirinên li Bakur û Rojhilatê Sûriyê û Rojava de tu rapor nehatiye amadekirin û got, "Divê hikûmeta Şamê berpirsiyariyeke adîlane bigire ser xwe û van hemû bûyeran bi tevahî lêkolîn bike."

 

Di 6'ê Çile de, HTŞ û çeteyên ku ji aliyê Tirkiyeyê ve tên piştgirîkirin êrîş birin ser taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiyê yên Helebê. Di encama êrîşan de gelek sivîl hatin kuştin. Piştre heman koman êrîşî Hesekê, Dêr Hafir, Qamîşlo û Kobanî kirin û Kobanî jî dorpêç kirin. Li gel şert û mercên hewayê yên dijwar  HTŞ'ê bi rojan av û ceryan ji ser Kobanê qut kir. Êrîşên ku ji gelek jin, zarok û kal û pîran re bûn sedema êşên giran, piştî peymanek di navbera HSD û HTŞ'ê de di 30'ê Çileyê de bi dawî bûn. Lêbelê, dorpêçkirina Kobanî berdewam kir û gelek binpêkirinên mafên mirovan li herêmê çêbûn.

 

Parêzer Rozîv Kîno ku li Kobanê dixebite, nirxandinek li ser rewşa heyî û pêvajoya qanûnî ya li Bakur û Rojhilatê Sûriyê û Rojava piştî êrîşên li van herêman pêşkêş kir.

 

Pêvajoya desthilatdariya HTŞ'ê û îşkencekirina Gel

 

Rizav Kino bal kişand ser binpêkirinên ku di encama êrîşan de çêbûne û destnîşan kir ku koçberiyek mezin ber bi Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ve çêbûye. Rizav Kino got, "Her çend welatî koçber bûn jî êrîşan li ser wan berdewam kirin. Êrîşên ku li Dêr Hafir dest pê kirin, ber bi Kobanî, Hesekê û deverên derdorê belav bûn. Binpêkirinên mafên mirovan ên cidî, bi taybetî li Tebqa û Reqayê, heta bi awayekî qanûnî jî hatin kirin. Piştî hilweşîna rejîma Baasê, me fêm kir ku rewşa Sûriyeyê dê xirabtir bibe, bi taybetî piştî kiryarên li dijî Elewiyan. Wan îdia kir ku di êrîşên li ser Elewiyan de mafdar in ji ber ku ew li dijî hikûmeta demkî ne, lê ev ne wisa bû. Piştre, li Suweydayê li dijî gelê Durzî êrîş hatin kirin. Li wir jî gelek binpêkirinên mafên mirovan çêbûn. Mixabin, neheqiyên ku li dijî Elewiyan, Durzî û Kurdan hatine kirin nehatine belgekirin."

 

'Sûcên ku diviyabû bihatana raporkirin, nehatine raporkirin'

 

Roziv Kino, behsa bandora êrîşên li ser taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiye yên Helebê di 6'ê Çile de û binpêkirinên mafên mirovan ên ku qewimîne kir û destnîşan kir ku derbarê sûcên hatine kirin de rapor nehatine amadekirin. Roziv Kino axaftina xwe wiha domand: "Sûcên ku diviyabû ji hêla hikûmeta Şamê ve bihatana raporkirin nehatine raporkirin. Li gorî dadgehên navneteweyî, HTŞ ji ber ku li gorî qanûnên mafên mirovan ên navneteweyî tevnegeriyane, sûc kiriye. Êrîşên li ser Şêx Meqsûd ji hêla çeteyên girêdayî hikûmeta Şamê an jî ji hêla kesên ne girêdayî wan ve hatine kirin. Rola medyayê jî li vir pir girîng bû. Sedema ku ewqas Kurd hatin kuştin ji ber wê yekê ye ku medyayê kesên ku êrîş kirine wekî leşkerên girêdayî HSD'ê nîşan dide."

 

'Gelek şervanên HSD'ê hîn jî winda ne'

 

Roziv Kino diyar kir ku peymanên ku berê di navbera HTŞ û HSD'ê de hatibûn çêkirin ji aliyê HTŞ ve bi berdewamî hatine binpêkirin û ku bajarê Kobanî hîn jî di bin dorpêçê de ye. Roziv Kino got, "Piştî peymanê, şervanên HSD'ê demekê nehatin entegrekirin û vegera welatiyên ku ji gelek herêman koçî Kobanî kiribûn nehat hêsankirin. Bajarê Kobanî hîn jî di bin dorpêçê de ye. Ger em li gorî qanûnê binirxînin, ji ber ku şertên peymanê nehatine bicîhanîn, sûc hatiye kirin. Ne diyar e ku gelek şervanên HSD'ê girtî ne, di bin çavdêriyê de ne,  şehîd bûne, an jî li cîhek din hatine girtin. Di vî warî de lêpirsîn nehatiye destpêkirin. Penaberên ji Serêkaniyê hîn jî venegeriyane Serêkaniyê. Ji bo Efrînê jî pir kêm kes vegeriyane û malên wan hîn jî di destê çeteyan de ne."

 

'Eger berpirsiyarî neyê girtin, şerên xerabtir dê çêbibin'

 

Parêzer Roziv Kino, anî ziman ku şerên ku hêzên navneteweyî ji bo serdestiya li Rojhilata Navîn didin, bandorê li rojeva navxweyî ya Sûriyeyê jî dikin û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Li Kobanî û Helebê hîn jî pirsgirêkên entegrasyonê hene. Entegrasyona qanûnî di avahiyên rêveberiyê de hîn pêk nehatiye. Hikûmeta Şamê jî ji pêvajoya avakirina eniyek yekgirtî vedikişe. Ev yek di nav welatiyan de pirsgirêkek baweriyê diafirîne ka gelo ev peyman dê heta dawiyê bidome an na. Şerên ku ji hêla neteweyên li Rojhilata Navîn ve têne kirin bandorê li fonksiyona navxweyî ya Sûriyeyê jî dikin. Divê hikûmeta Şamê berpirsiyariyeke adîlane bigire ser xwe û her tiştê ku qewimîye analîz bike da ku bijî. Ger ev çênebe, li vir şerên xerabtir dê biqewimin."