‘Ganî kurdkî sey ziwanê fermî bêro naskerdiş’ 2026-04-14 09:13:05   ANQARA - Hemserekaya ANKA-DERî Ferîde Akturan dîyar kerd ke perwerdeyê bi ziwanê dayîke bi tena serê xo qîm nêkeno û va: “Ganî ziwan sey fermî bêro naskerdiş, statu bêro dayîş û her wareyî de bêro qalkerdîş. Ganî xizmetanê perwerdeyî, weşîyeyî û komelî de bi hawayêk aktîf bêro şuxilnayîş.”   Goreyê cigîrayîşê Merkezê Cigîrayîşê Wareyî (SAMER) ke 2026ine de bajare Kurdistanî de kerd û vejîya orte ke waştişê xizmetê bi ziwanê dayîke yê wareyê perwerdeyî û komelî de se ra 90yî ra zêde yo. La pêwa ke bi serran no waştiş yeno ziwan, sansur, zordarî û qedexeyê ziwanê kurdî ser o dewam kenê.   Hemsereka Komeleya Kulturê Ziwanî yê Ankayî (ANKA-DER) Ferîde Akturan veng da ke ganî astengîyê vernîya ziwanê kurdî bêrê wedaritiş û ziwanê kurdî sey fermî bêro naskerdiş.   ‘Perwerde bi ziwanê dayîke hewcedarîyêk pîl o’   Ferîde Akturan eşkera kerd ke hetê bîyayîşê merdiman de ziwanê dayîke zaf muhîm o û wina dewam kerd: “Hetê bîyayîşê merdimî de ziwanê dayîke zaf muhîm o. Bi taybetî semedê perwerdeyê tutan ziwanê dayîke rolêk muhîm kay keno. Tutê ke bi ziwanê xo dest bi perwerdeyî nêkenê, problemê psîkolojîkî eşkenê vejê orte. No averşîyayîşê tutan qels keno, bawerîya înan bi xo kêm keno û tesîrêk negatîf serkewtişê înan keno. Erey wendiş û nuştişê înan zî netîceya nê de vejîyeno orte. Mi bi serran mamostetî kerd û mi tutê ke qet tirkî nêzanê nas kerd. Nê tutî hetê teknîkî de wendiş û nuştiş bi lez musenê zî hetê fikrî û hîsî û averşîyayîşî de zehmetîyanê cidî yenê ciwîyayîş. Hetê musayîşê babete de bawerîya înan bi xo zirar vînena. Nê semedî ra ziwanê dayîke hewcedarîyêk pîl o.”   Perwerdeyî ra heta weşîye ziwanê dayîke   Ferîde Akturan wina va: “Semedê qedexeyê kurdî ser, cinî keye de kurdkî qisey kenê la teber de mecbur manenê tirkî qisey bikerê. No zî vernîya problemanê psîkolojîkî û travmatîkî akeno. Demê ma de hema hema kesê ke tirkî qisey kerdêne çinbî û wexto ke ma dest bi dibistane kerdêne zehmetî antêne. Perwerdeyê bi ziwanê dayîke semedê tutan lazim o. Ziwanê dayîke heq o û her kes ganî nê heqî ra feyde bigîro. Qedexeyê dewlete yê derheqê ziwanî de vernîya problemanê cidî akerd. Kesê ke şîyî nêweşxaneyî nêeşkenê xo îfade bikerê, nê semedî ra dermankerdiş ê înan zî rastê astengîyan yeno. Eynî wextî de dadgahan de merdimî nêeşkenê xo îfade bikerê. Nê problemî bi şuxilnayîşê ziwanê dayîke eşkenê bêrê çareserkerdiş. Ganî perwerdeyî ra heta weşîye ziwanê dayîke her wareyî de bêro qalkerdiş.”   ‘Ganî ziwan bibo wayîrê statu’   Ferîde Akturan eşkera kerd ke kultur û ziwan bingehê cimatî yo û bêziwan mumkin nîyo ke merdim qalê bîyayîşê neteweyêk bikero û va: “Semedê averşîyayîşê ziwanî ganî ziwan wayîrê statu bibo. Eksê nê, ziwan tehlukeyê çinbîyayîşî dir rî bi rî yeno. Sazîyê ke kurdî ser o ameyî awankerdiş û projeyê ke yenê kerdiş semedê averşîyayîşê ziwanî hewl danê. Ma şewe û roje semedê averşîyayîşê ziwanî hewl danê. Çi destê ma ra yeno ma kenê. Ma materyalê perwerdeyî amade kenê, semedê perwerdeyê ziwanî çimeyê neweyî berarde kenê.“​​​​​​​​​​​​​​​​