‘Divê bûyera Sêwergê bê lêkolînkirin’ 

2026-04-15 11:01:26


	  

	RIHA - Hevberdevka Komîsyona Zarokan a DEM Partiyê Beritan Guneş Altin , diyar kir ku ev êrîş ne tenê binpêkirina ewlehiyê ye û got ku pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk ji bo bûyerên bi vî rengî girîng e. Ji Şaxa Egtîm-Sen a Rihayê Ozlem Ulutaş Şengul jî got, "Divê hewldanên piştgiriyê werin kirin."

	 

	Di encama êrîşa çekdarî ya xwendekarekî bi navê Omer Ket (16) li ser dibistanek li navçeya Sêwreg a Rihayê êrîş pêk hat di êrîşê de, 16 kesên ku di nav wan de 10 xwendekar û4 jî mamoste ne. Her çend zincîra binpêkirinên mafên mirovan ên ku piştî êrîşê derketin holê bêguherîn be jî, Sendîkaya Kedkarên Perwerde û Zanistê (Egtîm-Sen) biryar da ku greveke giştî, ango rawestandina kar a rojekê, li dar bixe.

	 

	Di heman demê de, di çarçoveya lêpirsîna berdewam de, kesek hat binçavkirin û çar kesên ku du ji Daîreya Polîsan a Navçeyê û du ji Rêveberiya Perwerdehiyê ya Navçeyê ne ji karên xwe hatin dûrxistin. Her wiha, hat diyarkirin ku rewşa sê ji 16 birîndaran hîn jî krîtîk e.

	 

	Der barê vê mijarê de, Hevseroka Şaxa Egtîm Senê ya Rihayê Ozlem Ulutaş Şengul û Beritan Guneş Altin ku Hevberdevka Komîsyona Zarokan a Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan ( DEM Partî) ye, nirxandinên xwe ji ajansa me re kirin.

	 

	'Divê înîsiyatîfên piştgiriyê werin damezrandin' 

	 

	Ozlem Ulutaş Şengul diyar kir ku êrîş bi çanda tundiya ya di civakê de girêdayî ye û got, "Em dikarin bibêjin ku çanda tundiyê ya di civakê de zêde dibe, hem bi rêya medyayê û hem jî bi rêya dîjîtalê dikeve jiyana zarokan. Bandorên lîstikên tundiyê yên dîjîtal li ser jiyana civakî û meyla ciwanên ku ji wan bandor dibin ber bi tundiyê ve pir zêde ye. Ev pirsgirêkek e ku bandorê li her beşê civakê dike  û ne tenê bi rêya tedbîrên ewlehiyê, lê di heman demê de bi rêya piştgiriya civakî û psîkolojîk jî tedbîrên pêwîst divê bên girtin.  Ew kesê tundî pêk aniye di heman demê de rewşek e ku ji hêla krîza aborî û siyasî ya di civakê de bandor bûye ye. Pêdivî ye ku hemû rayedarên Wezareta Perwerdehiya Millî tedbîran bigirin. Ev ne pirsgirêkek e ku tenê bi daxuyaniyên çapemeniyê an peyamên sersaxiyê were çareserkirin. Pêdivî ye ku ew veguhere hewldanek piralî bi piştgiriya psîkolojîk û sosyolojîk. Di vê nuqteyê de, pêdivî ye ku înîsiyatîfên piştgiriyê werin damezrandin."

	 

	Kêmasiyên ku hatine jiyîn 

	 

	Beritan Guneş Altin  a ku xemgîniya xwe ya ji ber bûyerê anî ziman jî got got, "Rastiya ku bûyer li dibistanekê qewimî fikar û pirsên me zêde dike. Divê dibistan ji bo zarokan cihên herî ewle bin û rastiya ku hovîtiyek wisa li wir hatiye kirin rewşê hîn girantir dike.

	 

	Ez ne tenê di warê ewlehiya zarokan de behsa ewlehiya laşî an jî rêziknameya giştî dikim. Ez behsa ewlehiya zarokan wekî têgehek berfirehtir dikim. Ji bilî parastina zarokan, pêdivî ye ku standard û prosedurên qanûnî û siyasî yên ji bo ewlehiya zarokan ji nû ve werin nirxandin û gavên qanûnî werin avêtin. Girîng e ku were zanîn her windahiyên ku pêk tên û awayê ku bûyer pêk hatiye bandorek pir cidî li ser zarokan dike."

	 

	'Rizîbûn derdikeve holê'

	 

	Beritan Guneş Altin behsa bandora ç çekan a takekesî kir û wiha domand: "Wekî ku hûn dikarin bi bîr bînin, awayê ku çend sal berê li Stenbolê du jin hatin kuştin, careke din rizîbûna civakî bi bîr xist. Piştî hovîtiyek wisa, civak carinan vê pirsê ji xwe dike: Ma em bi rastî di rewşek rizîbûna civakî de ne? Lêbelê, ji ber ku ev pirs piştî bûyerek bi refleks tê pirsîn, mixabin, em nikarin çareserî, lêkolîn an xetek siyasî biafirînin ku bi rizîbûna civakî re têkildar be. Ez bawer dikim ku yek ji sedemên ku em nikarin vê biafirînin siyaset û zimanê cudakar e ku tê bikaranîn.Bi vê re jî Rizîbûna civakî bi carekê derdikeve holê."

	 

	Girîngiya Aştî û Civaka Demokratîk

	 

	Beritan Guneş Altin behsa girîngiya pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk a ku ji bo bersivdayîna pirsgirêkên civakî yên hatine jiyîn hatiye destpêkirin kir û got, "Pêdivî ye ku were gotin ku vegera ji vê xalê ku civak di bin navê bêmirovkirinê û hestên trawmatîk ên ku ji ber şeran çêdibin de ji hev parçe bûne, tenê bi rûbirûbûnek bi rastî bi rûmet û rastîn, pergalek edaletê ku mekanîzmayên edaletê yên sererastker lê bikaribin bixebtin bi zimanê aştiyê mimkun e. Ji ber vê yekê, em bawer dikin ku tenê bi navkirina vê pirsgirêkê, ji xwendina wê wekî çandek tundiyê û hedefgirtina hemû çavkaniyên ku ji vê çandê xwedî dibin û afirandina polîtîkayên avaker, dê têrê neke ku pêvajoyê birêve bibe. Îro, her kes di civakê de, hemû siyasetmedar, piştî bûyerên ku qewimîne behsa hilweşîna civakî dikin. Erê, îro ew li çavkaniyên tundûtûjiya zêde, kuştinên jinan, û nefret û sûcên ku zarok li hember hev dikin, ji medyaya civakî bigire heya jiyana rastîn, digerin. Lê mixabin, bi navkirina wê nîşan dide ku em êdî ji çareserkirina pirsgirêkê dûr in."

	 

	'Divê bûyer were zelalkirin'

	 

	Beritan Guneş Altin, li ser navê DEM Partiyê axivî, diyar kir ku divê bûyer bi tevahî were lêkolînkirin û got, "Ev bûyera ku li Sêwregê qewimî divê were zelalkirin. Divê berpirsiyarên xemsariyê werin destnîşankirin. Divê were destnîşankirin ka xemsarî bi mekanîzmayê ve girêdayî ye an bi kesan ve girêdayî ye. Me di her fersendê de diyar kiriye ku xemsariyên bi mekanîzmayê ve girêdayî hene. Em dibêjin ku di pergala parastina zarokan û ewlehiya zarokan de kêmasiyên cidî hene. Em dibêjin ku ev ne mijarek e ku tenê bi tedbîrên ewlehiyê an jî bi zêdekirina hejmara personelên ewlehiyê yên li dora dibistanê were çareserkirin. Bi rastî, me di nîqaşên xwe yên li ser gavên ku di derbarê pergala edaleta zarokan de werin avêtin de behsa vê yekê kiriye. Em bawer dikin ku gavên ku ne tenê li ser tedbîrên ewlehiyê û girtina dibistanan, lê li ser pergalek xizmeta civakî ya ku ji bo zarokan dixebite, zarokan diparêze û bi perspektîfa zarokan ve girêdayî ye, werin avêtin girîng in."

	 

	'Armanca me xebatek hev temam bike'

	 

	Beritan Guneş Altin behsa polîtîkayên ewlehiyê yên dewletê yên li dora dibistanan pêk tên kir û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Tevî hebûna ewlehiyê, firotina tiryakê hîn jî li dora dibistanan pêk tê. Em dizanin ku ev carinan li ber çavên karmendên sepandina qanûnê diqewime û hêzên ewlehiyê di vê pêvajoyê de beşdar in. Ji ber vê yekê, em bawer dikin ku tenê zêdekirina hejmara karmendên ewlehiyê çareseriyek nîne ku bi têra xwe pirsgirêkê çareser bike. Ji ber vê yekê, pêdivî bi guhertinek di zihniyetê de, polîtîkayên balkişandî ser zarokan, Wezaretek Zarokan a ku ji bo vê yekê hatiye veqetandin û nêzîkatiyek hev temam dike ji bo zarokan girîng e. Lêbelê, her çend saziyên di bin Wezareta Perwerdehiya Millî de ji perspektîfa xwe nêzî zarokan dibin jî, em dibînin ku mekanîzmayên xizmeta civakî, ku yek ji beşdarên herî girîng di vê mijarê de ne, ji hêla wezaretek din ve têne rêvebirin. Ji ber vê yekê, em dibînin ku di xebata ku ji bo zarokan tê kirin de parçebûn heye û nêzîkatiyek hevrêz dernakeve holê. Di xebata me ya li Parlamentoyê de, em armanc dikin ku nêzîkatiyek hev temam dike ji bo polîtîkayên têkildarî zarokan çareser bikin û misoger bikin."