
İran rejiminin çöküşü, kadınların direnişi

2026-01-13 09:06:19


	&nbsp;

	Semra Turan

	
		&nbsp;


	HABER MERKEZİ – İran rejiminin baskıcı politikalarına karşı başlayan eylemler, 16’ncı gününü geride bırakırken rejim son 50 yılın çöküşünü yaşıyor. Yaklaşık 4 yıldır kesintisiz bir şekilde süren “Jin jiyan azadi” eylemleri ise bugünkü direnişin ayak sesleri oluyor.

	&nbsp;

	Rojhilat ve İran’da 28 Aralık 2025’te ekonomik kriz ve kötü yaşam koşullarına karşı başlayan eylemler, 16’ncı gününü geride bıraktı. Eylemler, İran’ın başkenti Tahran’da esnafın kepenk kapatmasıyla başlarken, Rojhilat ve İran’ın tamamına yayıldı. Protestolar, ülke genelinde 31 il, 186 şehir, 585 noktada sürüyor.

	544 kişi katledildi, 10 bin 681 kişi tutuklandı

	&nbsp;

	İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) 11 Ocak’ta yayımladığı raporda, protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 544 olduğunu belirtirken, binlerce kişinin gözaltına alındığını, 10 bin 681’den fazla kişinin tutuklandığına yer verdi.

	&nbsp;

	İnternet ve telefon hattı kesildi

	&nbsp;

	Bölgede son bir haftada internet kesintisi arttı, birçok bölgede saat 20.00’den itibaren kısa mesaj ve diğer iletişim yöntemlerinin, hatta sabit hatlı telefonların bile tamamen kesildiği belirtiliyor.

	&nbsp;

	Halk serhıldanları

	&nbsp;

	Rejim baskısına rağmen eylemler her geçen gün büyüyerek, halk serhıldanına dönüştü. On binlerce kişi sokaklara dökülerek, özgür, eşit ve demokratik bir dönüşüm talep ediyor. Bu direnişin öncülüğünü kadınlar ve gençler yapıyor.

	&nbsp;

	İran 50 yıldır baskı altında

	&nbsp;

	İran’daki baskıcı politikalar, 1979 İran İslam Devrimi’nin kurulmasıyla başlayarak bugüne kadar sürdü. Yaklaşık 50 yıldır rejimin baskısı altında yaşayan halklar, dönem dönem direnişler gösterse de rejimi yıkma ya da zayıflatma noktasında başarılı olamadı. Rejim, yürüttüğü baskıcı politikalar sonucu hem içeride hem dışarıda kendisini açık hedef haline getirdi.

	&nbsp;

	Direnişin fitilini kadınlar yaktı

	&nbsp;

	Rejim, yıllar içerisindeki tüm baskıcı politikalarını ise kadınlar ve Kürtler üzerinden derinleştirdi. Özellikle kadınlar üzerinden derinleştirilen bu baskıcı politikalara karşı direnişin fitilini de yine Kürt kadınları yaktı.

	&nbsp;

	‘Jin jiyan azadi’ çöküşü yaşatıyor

	&nbsp;

	Rejim, baskıcı politikaları sonucu son 10 yıldır çöküşe doğru gidiyor. İran’daki eylemler, daha çok 2009’dan sonra yoğunluk kazandı. Bu tarihte “Yeşil Hareket” adıyla seçimlerde hile yapıldığı iddialarıyla eylemler başladı. Bu eylemlere orta sınıf öncülük etti. Dönemin protesto merkezinde büyük şehirler vardı. 2017 ve 2019’da da yine ekonomik kriz nedeniyle büyük protestolar oldu. Bu eylemler ise daha çok yoksul bölgelerle sınırlı kaldı.

	&nbsp;

	İran rejiminin çöküşünü hazırlayan en etkili ve küresel hâle dönüşen protesto eylemi ise “Jin jiyan azadi” oldu.

	&nbsp;

	2022’de Jina Emini (22), başörtü takmadığı için Tahran’da ahlak polisi tarafından katledildi. Kürt kadını Jina Emini’nin ölümü üzerine İran ve Rojhilat’ta eylemler başladı. Sokağa çıkan kadınlar, başörtü zorunluluğu ve baskıcı rejime karşı saçlarını keserek, geniş çaplı protesto eylemleri başlattı.

	&nbsp;

	Dalga dalga yayılan “Jin jiyan azadi” eylemleri dünya çapında küresel bir harekete dönüşürken, bugünkü direnişin de ayak sesleri oldu.

	&nbsp;

	Kadın özgürlükçü demokratik İran talebi

	&nbsp;

	Bugünkü eylemler her ne kadar ekonomik kriz ve kötü yaşam koşullarına karşı başlasa da halklar, demokratik ve kadın özgürlükçü bir İran talebiyle alanlara çıkarak hiçbir baskıdan korkmadıklarını haykırıyor.

	&nbsp;

	İran’ı adım adım çöküşe götüren “Jin jiyan azadi” eylemleri yaklaşık 4 yıldır kesintisiz bir şekilde sürüyor.

	&nbsp;

	Bu eylemler, ülkede son yılların en büyük direnişleri olarak da tarihe geçiyor.

	&nbsp;

	İçeride ve dışarıda sıkışan İran rejimi yine çareyi ABD ile müzakerede görüyor. Halkın taleplerine kulak vermeyerek, kendi sonunu hazırlıyor.

	&nbsp;

	&nbsp;